આરોગ્ય.કૉમ - ગુજરાતી

Wednesday, Jul 17th

Last update:04:36:36 AM GMT

વિટામિન્સ

Print PDF
Article Index
વિટામિન્સ
Fat Soluble Vitamins
Feeling healthy
All Pages
શરીરના ખાસ કાર્યો કરવા માટે દરરોજ બહુ જ ઓછી માત્રામાં ઇન્દ્રિયોને લગતા વિટમિન્સની જરૂર છે. કારણકે મોટા ભાગના વિટામિન્સ શરીરમાં પુરતા પ્રમાણમાં સમન્વય નથી એટલે એ જરૂરી છે કે તે ખોરાકમાંથી મેળવી લ્યે. પ્રાકૃતિક ખાદ્ય પદાર્થોથી પુરતા પ્રમાણમાં એક સારા પ્રકારનો સ્પષ્ટ રીતે તૈયાર કરેલો ખોરાક બધા વિટામિન્સ આપી શકે છે. તે છતા, પ્રાકૃતિક વિટામિન્સ પોષણ માટે કૃતિમ રીતે તૈયાર કરેલા વિટામિન્સની સરખામણીમાં તેના જેવા જ છે

વિટામિન્સના કામો
પચન કરવાની પ્રક્રિયામાં બીજા પોષક તત્વોની સાથે શોષણ વધારવા માટે વિટામિન્સ ક્રિયાપ્રતિક્રિયા કરે છે. શરીરની રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ વધારવા માટે તે co-enzymes નુ કામ કરી શકે છે. ચયાપચય દરમ્યાન જીવોને લગતી પ્રતિક્રિયામાં વિટામિન્સ ઉર્જા છોડવામાં મદદ કરે છે. તેઓ પોતે ઉર્જા આપી શકતા નથી.

વિટામિન્સનુ વર્ગીકરણ
પાણીમાં ઓગળી જાય તેવા વિટામિન્સ
પાણીમાં ઓગળી જાય તેવા વિટામિન્સ શરીરમાં સંગ્રહીત કરી શકતા નથી, વધારાનુ મળમુત્ર બનીને પેશાબમાંથી બહાર નીકળી જાય છે. અપૂર્ણતાના ખરાબ પ્રભાવથી બચવા માટે રોજના વિટામિન્સનો પુરવઠો મહત્વનો છે. રોજના ધ્યાનથી પસંદ કરેલા ખોરાકમાં જોઇએ તેટલા વિટામીન્સ પૂરા પાડી શકાય છે. કૃત્રિમ રીતે તૈયાર કરેલા રૂપમાં સાધારણ પરિસ્થિતીમાં ઉમેરો કરવો યોગ્ય નથી કારણકે તેઓ વધારાનો લાભ આપી શકતા નથી.

વિટામીન્સ ઉગમસ્થાન તંગીની અસર
સી - એસકોર્બિક એસિડ આમલા, જામફળ,
ખટાશવાળા ફળો, નારંગી,
મોસંબી, લીંબુ, કરમદા જેવુ ફળ, સરગવાની શીંગ, પપૈયુ, કલીંગડ, ટોમેટો,
કોબી
તિર્વ પેઢાનો આગરનો રોગ, મોડેથી મટતા જખમો, ચેપની ઓછી પ્રતિકારક શક્તિ, લોઢાની અણપ, amenia, નાજુક રક્તવાહિની, મોડેથી દાત આવવા,
બી-૧ - થિયામિન ગરવાળા ફળો અને તેલના બી, તલ, શીંગદાણા, આખુ અનાજ, ઘઊના મૂળતત્વો, સોયાબીન, મોડેથી Beriberi, પગમાં ગોટલા ચડવા, માનસિક ઉદાસીનતા, Edema, ભુખ નહી લાગવી, વજનમાં ઘટ,
બી-૨ - રિબોફેલવિન દુધ અને દુધના પદાર્થો, ઘઊના મૂળતત્વો, આથો, લીલા પાંદડાવાળી શાકભાજી, મોઢા અને નાકેની આજુબાજુમાં ઇજા, જિજ્ઞ્યાકોપ, વાળનુ ઓછુ થવુ, પાપડીવાળી ચામડી, નીચી સંવેદિતા, તીવ્ર ચામડી ફાટવી, અરુચિ,
બી-૩ - નિયાસિન આથો, શીંગદાણા અને શીંગદાણાનુ માખણ, તલના બી, સોયાબીન, આખા અનાજના દાણા, ગરવાળુ ફળ, માંસ, માછલી, મરઘી, અવયવોનુ માંસ આળુ મોઢુ, નબળાઈ, ખિજાઈ જાય તેવી માનસિક ઉદાસિનતા, કેન્દ્રિય નબળા મનની રચના, ચામડી



વિટામીન્સ

એ - Retinol પિત્તાશય, ગાજર, જરદાળુ, ઘેરા લીલા પાંદ્ડાવાળા શાકભાજી, કોળુ, ફુલગોબી, કેરી રાતનુ આંધળાપણુ, શ્રંગીકરણ, Xeropthalmia દોષપાત્ર હાડકાનુ વધવુ, ચેપને લડવાની ઓછી થતી પ્રતિકારક શક્તિ,
ડી- Cholecalciferol પપૈયા,માછલીના પિત્તાશિયનુ તેલ, cod liver નુ તેલ, સુરજના પ્રકાશના કિરણો, ચામડીમાં પેસાય અને ચામડીમાં રહેલ વિટામીન Dને precursorને બદલાવે છે. cholecalciferol માં નિર્બળ, વિટામિન ડીની ખામીને લીધે હાડકાનુ નરમ પડવુ (હાડકાનુ de વર્ગીકરણ), પુખ્તવયના લોકોમાં નાજુક અને દુખ આપતા હાડકાઓ
ઈ - Tocopherol વનસ્પતિના તેલ, ઘઊના મૂળતત્વો, ગરવાળુ ફળ, આખુ અનાજ, નકલી માખણ, મુખ્ય SGA શિશુઓમાં અથવા અકાલીન નોંધ
કે - Menadione લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, ફૂલગોબી, ટોમેટો, સોયાબીન, ઘઊનુ ભુસુ, ઈંડાનો પીળો ભાગ, અવયવોનુ માંસ લોહીના ગંઠાવાના તંત્રમાં ગડબડ.

વધારે પડતા વિટામિન્સની અસર ખરાબ હોય છે. દા.ત. વધારે પડતુ વિટામિન સી કદાચ બીજી દવાઓ સાથે વિક્ષેપ પાડે અથવા G.I. ક્ષેત્રને અશાંત કરે, ગુર્દામાં પથરી અથવા મુત્રાશયમાં બળતરા કરે, વધારે પડતુ વિટામિન એ બહુ મોટા પ્રમાણમાં ઝેરી છે. તે મોટા થયેલ ગુર્દામાં જમા થાય છે, ઉલ્ટી થાય છે, ચામડી ઉપર ચાઠા પડે છે, વાળ ઝડે છે અને સાંધામાં દુખાવો થાય છે. વધારે પડતુ વિટામિન ઈ લેવાથી માથાનો દુખાવો અથવા ચકકર આવે છે, ધુંધુળી દૃષ્ટી અથવા લોહીના ગંઠાવાથી રક્તવાહીની સોજી જાય છે અને વિટામિન ડી કદાચ મૂત્રપિંડને ઇજા પહોચાડે છે.

વિટામિનની પુરવણીની જરૂર
કેટલાક લોકોનુ એમ કહેવુ છે કે વિટામિન્સની પુરવણી લેવી તે પૈસાનુ નુકશાન છે અને સચ્ચાઈમાં તે સ્વાસ્થયને હાનિકારક છે! જ્યારે ઘણાઓને સિફારીસ કરેલો આહારનુ ભત્તુ RDA ઓછુ મળે છે, વિટામિન્સ માટે જે આહાર વિશેષજ્ઞો અને પોષણ વિશેષજ્ઞોએ જરૂરી સમજેલ છે, પણ સાચી વાત એ છે કે ખોરાકને સબંધિત બિમારીઓને લીધે લીધે મૃત્યુ થાય છે. ત્યારથી કર્કરોગની અને હદય રોગની બિમારીઓ ખાસ કરીને જે (પૌષ્ટીક તત્વોના આહારને) નજીકથી જોડાયેલ તેવા કેટલાક દાખલાઓ બની રહ્યા છે, તે ચોખ્ખુ બતાવે છે કે ઘણાના આહારમાં અને જીવનશૈલીમાં કાઈક ખોટુ થઈ રહ્યુ છે

સંતુલિત આહાર
વિટામિનની પુરવણી સ્વસ્થ ખોરાકની જગ્યા લઈ શકતી નથી. તમે જે ખાવ છો તેવા છો. જો તમે junk ખોરાક ઉપર જીવતા હોય અને ખોરાકને સબંધિત રોગની સામે સુરક્ષિત રહેવા ઘણા વિટામિન્સવાળા ખોરાક લઈને એમ માનતા હો તો તમે આશ્ચર્યમાં આવી જશો. તે છતા તમે જુદાજુદા લોકોને પુછો કે સમતુલિત આહાર શેનો બનેલો છે તો તમને તેના જુદાજુદા જવાબો મળશે. પોષણ એક નવુ વિજ્ઞાન છે અને વિટામિન્સની શોધ ફક્ત છેલ્લી સદીમાં થઈ છે. વધારામાં, સ્વાસ્થયને બરોબર રાખવા માટે આહારમાં વારંવાર ફેરફાર માટે ભલામણ કરાય છે. આ કોઇ ગુચવણમાં રહેલા ઘણા લોકો માટે આશ્ચર્ય છે.


નિરોગી લાગી રહ્યુ છે
સિફારીસ કરેલ ખોરાકનુ ભત્તુ (RDA's) દુનિયાભરના સંઘોએ કરેલા ખોરાક અને પૌષ્ટીક માટેના માપદંડ છે. જે આપણને દરરોજ ઓછપથી બચવા દરેક વિટામિન્સ લેવાની કેટલી જરૂર છે તેના માટે દિશાનિર્દેશ આપે છે. દરેક દેશથી દેશ સિફારીશના સ્તરો જુદા હોય છે, તે છતા RDAની ગણતરી સ્વાસ્થ લોકોની જરૂરીયાત પુરી કરવા માટે છે, તેની સરખામણીમાં બીમાર લોકોની જરૂરીયાત પુરી કરવા, દબાયેલ, દવા ઉપર અથવા વાતાવરણમાં રહેવા જેમાં પૌષ્ટિક તત્વોની જરૂરીયાત વધતી જાય.

તે એવા લોકો માટે છે જે વિશેષ રૂપમાં સક્રિય નથી. આના સિવાય જે વધારે વ્યાયામ કરે છે તેમની જરૂરીયાત વધારે હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે US RDAએ વિટામિન સી ૬૦ મિલીલિટરની માત્રા રોજ લેવાની સલાહ આપી છે, જે ઓછી બિમારી જેવી કે આગરૂ નામના રોગથી બચવા પુરતી છે. તે છતા તમે જો ધ્રુમપાન કરતા હો તો દરેક સિગરેટ તમારા શરીરમાંથી ૧૫ ગ્રામ વિટામિન સી ને ઘટાડશે. તમે જો તણાવમાં હો તો તમારૂ શરીર વિટામીન સી વધારે માંગશે. તમે જો કોઇ ચેપથી પિડાતા હો વધારે સંગ્રહ કરેલા વિટામીન સી ની તમને જરૂર છે, જે તમારા રોગની સામે લડવાની શક્તિને આધાર આપશે. એટલે તમારૂ વિટામિન સી નુ સ્તર સંપૂર્ણપણે ખલાસ થશે અને તેની ઉણપ જણાશે. તેમ છતા આ રીતે લોકોને તેમના બધા ખોરાકમાં વિટામિન્સના RDA મળશે, એનો અર્થ એ નહી કે તેઓ પોષક આધારિત બિમારીઓના જોખમથી મુક્ત થઈ ગયા છે.

પોષણ એક વ્યક્તિગત વાત છે
જ્યારે એક વ્યક્તિ માટે વિશેષ પોષક તત્વ નિરોગી હોય તો તે કદાચ બીજા માટે અપૂરતુ હોય શકે છે. જ્યારે એક સંતુલિત આહાર સાધારણ રીતે વિટામિનની ખામીને લીધે થતી બિમારીઓને રોકે છે, તે કદાચ બધા માટે સૌથી વધારે સારી તંદુરસ્તી નિશ્ચિત નહી કરે. આનો અર્થ એ કે તેમ હોવા છતા વિટામિન્સની ગંભીર ખામી વિકસિત દેશોમાં જવલ્લે જ હોય છે, ત્યા ઘણા લોકો છે જેમને એમ લાગે છે કે તેઓ તંદુરસ્ત નથી અને તેમને સારૂ લાગતુ નથી અથવા તેઓ દેખાવમાં સારા નથી તેવા દેખાવા જોઇએ. જ્યારે વિટામિનની પુરવણી કદાચ મદદ કરશે.

તમારા શરીર માટે સ્વાસ્થય વિમા
એક ઉંચા ગુણવાળુ મલ્ટી વિટામિન અને મલ્ટી ખનીજનુ સુત્ર એક પૌષણ પુરવણીના કાર્યક્રમના પાયા તરીકે કામ કરે છે. તેમ છતા એનો અર્થ એમ નહી કે એક ખોટ આપોઆપ થશે જો તમે પુરવણી નહી લ્યો. સંશોધને સ્થાપિત કર્યુ છે કે સુરક્ષા અને આવડત વિટામિનની પુરવણી છે. એટલે કોઇ પણ જોખમ નહી લ્યો અને વિટામિનની પુરવણી વાપરો.
દરરોજ ખોરાક લેવા માટે નિમ્નલિખિત સુચના છે:
  • લગભગ ૫ - ૭ વાર carbohydrates પીરસીને (લગભગ ૨.૧/૨ કપ જેટલા તપખીરીયા ચોખા અથવા આખા અનાજના noodles અથવા ૫ - ૭ આખા લોટના પાઊંરોટીના ટુકડા (N.B: સફેદ ચોખા નહી અથવા સફેદ પાઊં રોટી જે પૌષ્ટિક નથી.)
  • લગભગ ૫ વાર શાકભાજી પીરસીને (૨.૧/૨ કપ રાંધેલ શાકભાજીના અથવા ૫ કપ સલાડ.)
  • લગભગ ૨ - ૩ ફળ પીરસીને (૨ - ૩ ફળના ટુકડા અથવા ૧ - ૨ કપ કાપેલા તાજા ફળ.)
  • લગભગ પ્રોટીનને ૩ વાર પીરસીને ( ફક્ત ૧૨૦ ગ્રામ માછલી અથવા ૧૦૫ ગ્રામ માંસ અથવા પોણો કપ ફળી અથવા ૩ ક્પ દુધ.)
  • લગભગ સારી ગુણવત્તાની માત્રાવાળી ચરબી (એક ચમચી વનસ્પતિ તેલ.)
  • લગભગ ૬ - ૮ પ્યાલા પાણી. (૧ - ૨ લીટર)

Link to Aaraogya

મંતવ્ય

આ આપની સાઈટ છે, માટે આપણે સાથે મળીને તેમાં સુધારણા કરીયે. આપણા તરફથી પ્રતિક્રિયા અથવા મંતવ્ય આવકાર્ય છે. આપણે મળીને ઉત્તમ રાખીયે.

મંતવ્ય આવકાર્ય

Follow us